Over LeesOpa

Naam: Henk van Laar
Leeftijd: 76 jaar
Woonplaats: Eindhoven (Noord-Brabant)
Beroep (gepensioneerd): docent Nederlands & geschiedenis (voortgezet onderwijs)
Interesse: geschiedenis, met nadruk op de Eerste en Tweede Wereldoorlog (en wat die oorlogen deden met gewone mensen)
Waarom deze blog: omdat vergeten gevaarlijk is, en omdat lezen een vorm van onderhoud aan je geweten is.

Biografie

Ik ben Henk van Laar, 76 jaar, geboren en getogen in Eindhoven. Een stad die in mijn jeugd nog vol zat met verhalen die half werden uitgesproken en half werden ingeslikt. Verhalen over schaarste, over angst in de avond, over mensen die opeens “weg” waren, en over het onhandige maar o zo menselijke stuntelen na de bevrijding. Je wist als kind: er was iets gebeurd. Iets groots. En volwassenen keken soms net iets te lang naar hun handen als het erover ging.

Ik heb mijn werkzame leven in het onderwijs doorgebracht. Nederlands en geschiedenis: twee vakken die, als je het mij vraagt, bij elkaar horen als papier en inkt. Geschiedenis zonder taal wordt een rijtje jaartallen. Taal zonder geschiedenis wordt een lege huls. In de klas probeerde ik leerlingen niet alleen te laten “leren”, maar vooral te laten kijken: naar bronnen, naar motieven, naar framing, naar wat er níét staat. En als het lukte—als er ineens iemand stil werd boven een dagboekfragment of een foto—dan wist ik: dáár gebeurt onderwijs.

Na mijn pensionering werd het rustiger, maar niet stiller. Ik ben blijven lezen. Sterker nog: ik ben meer gaan lezen. Vooral over de wereldoorlogen. Niet omdat ik het somber vind—al is het vaak somber—maar omdat ik het noodzakelijk vind. De twintigste eeuw is in Europa een harde leermeester geweest. De oorlogen laten zien wat er misgaat wanneer angst een politiek programma wordt, wanneer “wij” belangrijker wordt dan “mens”, wanneer propaganda het wint van nuance, en wanneer groepen mensen worden gereduceerd tot een probleem dat “opgelost” moet worden.

Ik lees daarbij graag breed: veldslagen en strategie, ja—maar vooral ook de verhalen van gewone mensen. Wat doet oorlog met een gezin? Met een buurtschap? Met een jonge soldaat die dacht dat hij onsterfelijk was, tot de modder aan zijn laarzen kleefde en de lucht naar brand rook? En wat gebeurt er ná de oorlog, als de kanonnen zwijgen maar de stilte nog lang niet veilig is?

Op leesopa.nl schrijf ik over de boeken die ik lees. Soms in de vorm van een recensie, soms als een leesnotitie: wat me opviel, wat me boos maakte, wat me ontroerde, welke vraag ik overhield. Ik houd van helder Nederlands. Niet om geleerd te doen, maar om recht te doen aan de lezer. Als oud-docent heb ik een zwak voor structuur: een kopje hier, een alinea daar, en af en toe een zin die je even laat stoppen.

Mijn belangrijkste reden om dit allemaal op te schrijven is eenvoudig: ik wil dat de jeugd blijft lezen over wat er mis kan gaan. Niet om in het verleden te blijven hangen, maar om het heden beter te begrijpen. Wie niet leest, wordt sneller verleid door makkelijke verhalen. Wie wél leest, leert twijfelen op de juiste momenten. En twijfel—gezonde twijfel—is soms een vorm van beschaving.

Waarom de naam LeesOpa? Heel eenvoudig: mijn kleinkinderen noemen mij al jaren “Leesopa” wanneer ik weer met een boek in de zetel zit. Daarom voelde leesopa.nl meteen als de juiste plek voor dit blog.

Welkom op mijn blog. Zet desnoods een kop thee. We hebben de tijd.